Son xəbərlər
26 İyun – Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Günü Bakı–Aşqabad: Strateji Tərəfdaşlığın Yeni Səhifəsi 26 İyun – Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri Günü münasibətilə Qardaşlıqdan strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Türkmənistan Müzəffər Azərbaycan Ordusunun Şanlı Tarixi və Qüdrətinin Təcəssümü
Bədən Dili kitabından maraqlı sitatlar | Joe Navarro (məqalə)
Fərdi və peşəkar inkişaf | Psixologiya 111
İnsanlara toxunmaqdan çəkinən, hələm-hələm sevdiklərini qucaqlamayan insanlara təəssüflə baxıram. Çünki, çox şey itirirlər.
Joe Navarro, Bədən Dili
Öyrədən həm də öyrənir.
Görürsən, amma müşahidə etmirsən
Biz insanlar üçün yalan — «sosial sağ qalma vasitəsi»dir.
Keçmişim, təhsilim və təcrübələrim sayəsində sizə ətrafınızdakı dünyaya bədən dili üzrə ixtisaslaşmış FTB agenti kimi baxmağı öyrətmək istəyirəm.Çünki hər insanın münasibəti informasiya ilə yüklənmiş canlı və dinamik bir dünyadır.Beləliklə, siz insanların nə düşündüyünü, hiss etdiyini və etmək istədiyini anlamaq üçün bədənin səssiz dilini istifadə etmək imkanına sahib olacaqsınız.
Dezmond Morrisə görə,alimlər təxminən 40 yeriş tərzi müəyyən ediblər.Necə yeriməyimiz çox vaxt əhvalımızdan və davranışlarımızdan xəbər verir.Biz qıvraq şəkildə və aram-aram çaşqın vəziyyətdə yeriyə bilərik.Gəzişə,özündən razı şəkildə,rahatcasına,ağır-ağır yeriyə,axsaya,ayağını sürüyə,tələsik və s. belə gəzinə bilərik.Normalda şən və ünsiyyətcil olan şəxs sevdiyi birinin yaralandığını eşitdikdə qəflətən öz yeriş tərzini dəyişə bilər.
Əgər «Bilmirəm» deyərkən iki çiyin də qulaqlara qədər qalxırsa,hər şey qaydasındadır.Hərgah qarşınızdakı şəxsin çiyinləri qismən qalxırsa,yaxud çiyinlərin biri qalxırsa,həmin individualın dedikləri ilə limbik beyinin «həmfikir olmaması» və ya onun söylədiklərinin ikibaşlı (yaxud fırıldaq) olması ehtimalları çox böyükdür.
Limbik beynimiz oyanarkən və biz stresli,yaxud gərgin olanda neyroötürücülərin və hormonların adrenalin (epinefrin) kimi dalğaları əllərin idarə olunmayan şəkildə əsməsinə səbəb olur.Biz mənfi nəticələri olan nəsə eşidəndə,görəndə və ya onun haqqında düşünəndə əllərimiz titrəyə bilər.Əldə tutulan istənlən əşya bu titrəməni böyük göstərə və «Stress altındayam» mesajı ötürə bilər.Uyğun şəkildə müəyyən nevroloji pozğunluqlar ( Parkinson xəstəliyi) olan insanlarda olan əl əsməsi onların emosional durumundan xəbər vermir.
Təsəvvür edin ki, bir siyasətçi tribuna arxasında dayanıb, özünə inamlı halda danışır, gənclərə səmimi, açıq münasibətindən bəhs edir. Amma bu adamın əlləri qoynunda gizlənib (müdafiə), başı isə aşağı əyilib (neqativ/düşmən), siz ona inanırsızmı? Bəs o sizi öz səmimiliyinə, qayğıkeşliyinə inandırmaq üçün tribunaya sərt bir karate zərbəsi endirsə necə?
Ziqmund Freyd deyirdi ki, bir dəfə yanına gənc bir qız gəlir, nikaha girdiyi üçün çox xoşbəxt olduğunu deyir,amma danışanda nişan üzüyünü oynadaraq gah çıxarır,gah da barmağına salırmış. Freyd qızın bu şüuraltı hərəkətinin mənasını bilirmiş və həmin qızın sonrakı problemləri onu heç təəccübləndirmir.
Sorğu-suala çəkilərkən narahat olan insanlar ( məs,cinayət dindirmələrindəki şübhəlilər,valideynləri ilə arası yaxşı olmayan uşaqlar və ya nalayiq davranışına görə sorğuya çəkilən işçi kimi ) çox vaxt müsahibə boyunca soyuğdan şikayətlənirlər.Bunun təsirlərindən biri qanın əzalarımızın iri hissəsinə doğru yönləndirilməsi,dəridən isə uzaqlaşdırılmasıdır.Qan bu həyati əhəmiyyət kəsb edən zonalara doğru istiqamətləndikcə bəzi insanlar normal dəri rənglərini itirir və ağappaq görünürlər.Qan vücudumuzu isitməyin əsas mənbəyi olduğu üçün onun dəridən uzaqlaşaraq daha dərin əzələlərə doğru yönəlməsi bədənin xarici təbəqəsinin soyumasına səbəb olur.
Nə vaxtsa masa arxasında mübahisə edərkən niyə mədənizin ağrımağa başladığını bilmək istəmisinizmi? Üzgün olarkən həzm sistemimiz düzgün həzmə kifayət edəcək qana malik olmur.Üzgünlük qanın istiqamətini həzm sistemindən ayıraraq ürəyinizə və aşağı ətraf əzələlərinə (xüsusilə qıçlara) göndərir.
«HƏRƏKƏTLƏR SÖZLƏRDƏN DAHA ÇOX ŞEY İFADƏ EDİR.
Bəzi hallarda bədən dilinin sözlü nitqdən daha çox şey ifadə etməsinin ən bariz nümunələrindən biri Arizonada, hindular üçün ayrılmış Parker bölgəsində baş vermiş zorlanma hadisəsidir. Bir gənc qadınla baş vermişdi. Hadisədən sonra şübhəlilərdən biri istintaqa cəlb olundu. Söylədikləri inandırıcı, hekayəsi ağlabatan idi. Qurbanı hadisənin olduğu saatlada görmədiyini və pambıq tarlasını keçdikdən sonra sola dönərək birbaşa evinə getdiyini deyirdi. Kolleqalarım şübhəlinin dediklərini qeyd etdiyi vaxt mən gözlərimi adamdan ayırmadım və əhvalatı danşarkən sola dönüb evinə getdiyini söylədiyi an əllərinin öncə sağ tərəfi, yəni təcavüzün həyata keçirildiyi yeri göstərdiyini fərq etdim. Onu izləməsəydim, şifahi nitqi ilə (sola döndüm) bədən dili (sağ tərəfi göstərən əli) arasındakı ziddiyyəti fərq etməyəcəkdim. Ancaq bunu gördüyüm anda yalan söylədiyini başa düşdüm. Bir müddət gözlədikdən sonra istintaqa cəlb etdim və o, nəhayət cinayəti etiraf etdi.»
Sakitləşdirici davranışlara nümunə vermək istədikdə çoxları uşaqlarının baş barmağını əmməsini xatırlayacaq.
Ailə yığıncaqlarında çox xoşbəxt sima alacaq qədər elə ustalaşmışıq ki, sanki arvadımızın qohumları üçün ürəyimiz gedir, əslində onların tezliklə çıxıb getmələrini arzulayırıq.
«Sürünü özündən uzaq tutmaq istəyirsənsə,özünü dəliliyə qoymalısan».
Sanki havada uçuruq !
Bunu bir-birinin yanında olduğuna görə gözləri heç nə görməyən cütlüklərdə və lunaparka daxil olmağa can atan uşaqlarda müşahidə etmək olar.
Həqiqətin olduğu istənilən münasibətdə daha çox hiss fəaliyyət göstərəcəkdir.
Gözlərin «blok edilməsi» çaşqınlıq,inamsızlıq ya da anlaşılmazlıq göstəricisidir.
Joe Navarro, Bədən Dili
Kiminsə bizi incitdiyini unutmağın bu qədər çətin olmasının səbəni bu cəhdin ibtidai formada olan limbik sistemimizə həkk edilməsidir.
Ən təəccüblü məsələ isə odur ki, kor doğulan uşaqlar da pis xəbər aldıqları vaxt gözlərini qapayırlar.
Hamımız dürüst olmağa məcburuq, çünki doğruluq yox oldugca, fərd və kütlə kimi qorxunc iztiraba sürüklənirik.
Qadınlarda boyun batığını qapamaq güvənsizlik,emosional diskomfort,qorxu və narahatlıqdan xəbər verən sakitləşdirici davranışdır.Boyunbağı ilə oynamaq da eyni məqsədə xidmət edə bilər.
Alını ovuşdurmaq şəxsin zehni olaraq nə iləsə məşğul olduğunun,yaxud onda diskomfort hissinin güclənməsinin göstəricisidir.
Qalstuku qaydaya salma güvənsizlik və diskomfort əlamətidir. Kişilər stresdən qurtulmaq üçün boğazlarını masaj edir və ovuşdururlar.Bu ərazi sinir ucları ilə zəngin olduğundan masaj edildikdə qəlb döyüntüsü azalır.
Mikrojest — Bir şəxs neqativ amilə qarşı normal reaksiyasını boğmağa çalışarkən baş verən çox ani davranışdır.Bu hallarda ən refleksiv və qısamüddətli davranış daha inandırıcı ola bilər.
Tədqiqatlar sübut edib ki,təəcüblənmə reaksiyanın üzərindən keçərkən və sevdiyimiz bir şeyi görərkən göz bəbəklərimiz böyüyür,əks halda kiçilir.
Üzümüzlə yalan söyləyirik, çünki uşaqlıqdan bəri bizə bunu öyrədirlər. Qarşımıza qoyulan yeməyə müsbət reaksiya verməyəndə "üzünü bu hala qoyma", yaxud «Sifətini düzəlt» deyərək bizi sıxışdırırlar. "Əmin uşaqları gələndə ən azından sevinmiş kimi görünə bilərsən" dedikləri üçün zorla da olsa gülümsəməyi öyrənmisiniz. Valideyn və cəmiyyətin bizdən tələb etdiyi sosial ahəngin təmin olunması üçün üzümüzdən istifadə edərək həqiqi hisslərimizi gizlətməyimiz, insanları aldatmağımız vacibdir.
Kiminsə sizə pis xəbər verdiyini düşünün.Yəqin ki,fərqində olmayacaqsınız amma xəbəri eşidən kimi göz qapaqlarınız bir anlığına bağlanacaq.Bu cür bloklama hərəkəti çox qədim tarixə malik olmaqla yanaşı,beynimizlə də sıx əlaqəlidir;hətta doğulmamış körpələr həddən artıq yüksək səs eşidəndə analarının bətnində bu göz bloklama davranışlarından istifadə edirlər.Ən heyrətamizi odur ki,anadan görmə əngəlli doğulan uşaqlar belə bəd xəbər eşitdikdə gözlərini qapayırlar.
Əllərin tərləməsi təkcə həddən artıq isti olanda yox,eyni zamanda gərgin və stress altında olanda da baş verir.Əlləri tərli olan biri ilə kontakta girərkən onun stresli olduğunu zənn edə bilərsiniz (çünki limbik oyanma tərləməyə səbəb olur).Əllərin tərlidirsə,yalan danışırsan məntiqinə inanan adamlar var.Təxminən dünya əhalisinin beş faizi artıqlaması ilə tərləyir və xroniki tərləmə ovucları nəmli hala gətirir ( bu əlamət tibbdə hiperhidroz kimi adlanır).Tərli ovuclar aldatma əlaməti deyil; onlar,sadəcə,stress,bəzi hallarda genetik pozğunluğun göstəricisidir.
Araşdırmalar göstərir ki, yalançılar dürüstlərə nisbətən daha az jestikulyasiyadan,daha az toxunur,qol və qıçlarını daha az hərəkət etdirirlər.
Joe Navarro, Bədən Dili
Sinifdən Xaric
Joe Navarro, Bədən Dili
Öyrədən həm də öyrənir.
Görürsən, amma müşahidə etmirsən
Biz insanlar üçün yalan — «sosial sağ qalma vasitəsi»dir.
Keçmişim, təhsilim və təcrübələrim sayəsində sizə ətrafınızdakı dünyaya bədən dili üzrə ixtisaslaşmış FTB agenti kimi baxmağı öyrətmək istəyirəm.Çünki hər insanın münasibəti informasiya ilə yüklənmiş canlı və dinamik bir dünyadır.Beləliklə, siz insanların nə düşündüyünü, hiss etdiyini və etmək istədiyini anlamaq üçün bədənin səssiz dilini istifadə etmək imkanına sahib olacaqsınız.
Dezmond Morrisə görə,alimlər təxminən 40 yeriş tərzi müəyyən ediblər.Necə yeriməyimiz çox vaxt əhvalımızdan və davranışlarımızdan xəbər verir.Biz qıvraq şəkildə və aram-aram çaşqın vəziyyətdə yeriyə bilərik.Gəzişə,özündən razı şəkildə,rahatcasına,ağır-ağır yeriyə,axsaya,ayağını sürüyə,tələsik və s. belə gəzinə bilərik.Normalda şən və ünsiyyətcil olan şəxs sevdiyi birinin yaralandığını eşitdikdə qəflətən öz yeriş tərzini dəyişə bilər.
Əgər «Bilmirəm» deyərkən iki çiyin də qulaqlara qədər qalxırsa,hər şey qaydasındadır.Hərgah qarşınızdakı şəxsin çiyinləri qismən qalxırsa,yaxud çiyinlərin biri qalxırsa,həmin individualın dedikləri ilə limbik beyinin «həmfikir olmaması» və ya onun söylədiklərinin ikibaşlı (yaxud fırıldaq) olması ehtimalları çox böyükdür.
Limbik beynimiz oyanarkən və biz stresli,yaxud gərgin olanda neyroötürücülərin və hormonların adrenalin (epinefrin) kimi dalğaları əllərin idarə olunmayan şəkildə əsməsinə səbəb olur.Biz mənfi nəticələri olan nəsə eşidəndə,görəndə və ya onun haqqında düşünəndə əllərimiz titrəyə bilər.Əldə tutulan istənlən əşya bu titrəməni böyük göstərə və «Stress altındayam» mesajı ötürə bilər.Uyğun şəkildə müəyyən nevroloji pozğunluqlar ( Parkinson xəstəliyi) olan insanlarda olan əl əsməsi onların emosional durumundan xəbər vermir.
Təsəvvür edin ki, bir siyasətçi tribuna arxasında dayanıb, özünə inamlı halda danışır, gənclərə səmimi, açıq münasibətindən bəhs edir. Amma bu adamın əlləri qoynunda gizlənib (müdafiə), başı isə aşağı əyilib (neqativ/düşmən), siz ona inanırsızmı? Bəs o sizi öz səmimiliyinə, qayğıkeşliyinə inandırmaq üçün tribunaya sərt bir karate zərbəsi endirsə necə?
Ziqmund Freyd deyirdi ki, bir dəfə yanına gənc bir qız gəlir, nikaha girdiyi üçün çox xoşbəxt olduğunu deyir,amma danışanda nişan üzüyünü oynadaraq gah çıxarır,gah da barmağına salırmış. Freyd qızın bu şüuraltı hərəkətinin mənasını bilirmiş və həmin qızın sonrakı problemləri onu heç təəccübləndirmir.
Sorğu-suala çəkilərkən narahat olan insanlar ( məs,cinayət dindirmələrindəki şübhəlilər,valideynləri ilə arası yaxşı olmayan uşaqlar və ya nalayiq davranışına görə sorğuya çəkilən işçi kimi ) çox vaxt müsahibə boyunca soyuğdan şikayətlənirlər.Bunun təsirlərindən biri qanın əzalarımızın iri hissəsinə doğru yönləndirilməsi,dəridən isə uzaqlaşdırılmasıdır.Qan bu həyati əhəmiyyət kəsb edən zonalara doğru istiqamətləndikcə bəzi insanlar normal dəri rənglərini itirir və ağappaq görünürlər.Qan vücudumuzu isitməyin əsas mənbəyi olduğu üçün onun dəridən uzaqlaşaraq daha dərin əzələlərə doğru yönəlməsi bədənin xarici təbəqəsinin soyumasına səbəb olur.
Nə vaxtsa masa arxasında mübahisə edərkən niyə mədənizin ağrımağa başladığını bilmək istəmisinizmi? Üzgün olarkən həzm sistemimiz düzgün həzmə kifayət edəcək qana malik olmur.Üzgünlük qanın istiqamətini həzm sistemindən ayıraraq ürəyinizə və aşağı ətraf əzələlərinə (xüsusilə qıçlara) göndərir.
«HƏRƏKƏTLƏR SÖZLƏRDƏN DAHA ÇOX ŞEY İFADƏ EDİR.
Bəzi hallarda bədən dilinin sözlü nitqdən daha çox şey ifadə etməsinin ən bariz nümunələrindən biri Arizonada, hindular üçün ayrılmış Parker bölgəsində baş vermiş zorlanma hadisəsidir. Bir gənc qadınla baş vermişdi. Hadisədən sonra şübhəlilərdən biri istintaqa cəlb olundu. Söylədikləri inandırıcı, hekayəsi ağlabatan idi. Qurbanı hadisənin olduğu saatlada görmədiyini və pambıq tarlasını keçdikdən sonra sola dönərək birbaşa evinə getdiyini deyirdi. Kolleqalarım şübhəlinin dediklərini qeyd etdiyi vaxt mən gözlərimi adamdan ayırmadım və əhvalatı danşarkən sola dönüb evinə getdiyini söylədiyi an əllərinin öncə sağ tərəfi, yəni təcavüzün həyata keçirildiyi yeri göstərdiyini fərq etdim. Onu izləməsəydim, şifahi nitqi ilə (sola döndüm) bədən dili (sağ tərəfi göstərən əli) arasındakı ziddiyyəti fərq etməyəcəkdim. Ancaq bunu gördüyüm anda yalan söylədiyini başa düşdüm. Bir müddət gözlədikdən sonra istintaqa cəlb etdim və o, nəhayət cinayəti etiraf etdi.»
Sakitləşdirici davranışlara nümunə vermək istədikdə çoxları uşaqlarının baş barmağını əmməsini xatırlayacaq.
Ailə yığıncaqlarında çox xoşbəxt sima alacaq qədər elə ustalaşmışıq ki, sanki arvadımızın qohumları üçün ürəyimiz gedir, əslində onların tezliklə çıxıb getmələrini arzulayırıq.
«Sürünü özündən uzaq tutmaq istəyirsənsə,özünü dəliliyə qoymalısan».
Sanki havada uçuruq !
Bunu bir-birinin yanında olduğuna görə gözləri heç nə görməyən cütlüklərdə və lunaparka daxil olmağa can atan uşaqlarda müşahidə etmək olar.
Həqiqətin olduğu istənilən münasibətdə daha çox hiss fəaliyyət göstərəcəkdir.
Gözlərin «blok edilməsi» çaşqınlıq,inamsızlıq ya da anlaşılmazlıq göstəricisidir.
Joe Navarro, Bədən Dili
Kiminsə bizi incitdiyini unutmağın bu qədər çətin olmasının səbəni bu cəhdin ibtidai formada olan limbik sistemimizə həkk edilməsidir.
Ən təəccüblü məsələ isə odur ki, kor doğulan uşaqlar da pis xəbər aldıqları vaxt gözlərini qapayırlar.
Hamımız dürüst olmağa məcburuq, çünki doğruluq yox oldugca, fərd və kütlə kimi qorxunc iztiraba sürüklənirik.
Qadınlarda boyun batığını qapamaq güvənsizlik,emosional diskomfort,qorxu və narahatlıqdan xəbər verən sakitləşdirici davranışdır.Boyunbağı ilə oynamaq da eyni məqsədə xidmət edə bilər.
Alını ovuşdurmaq şəxsin zehni olaraq nə iləsə məşğul olduğunun,yaxud onda diskomfort hissinin güclənməsinin göstəricisidir.
Qalstuku qaydaya salma güvənsizlik və diskomfort əlamətidir. Kişilər stresdən qurtulmaq üçün boğazlarını masaj edir və ovuşdururlar.Bu ərazi sinir ucları ilə zəngin olduğundan masaj edildikdə qəlb döyüntüsü azalır.
Mikrojest — Bir şəxs neqativ amilə qarşı normal reaksiyasını boğmağa çalışarkən baş verən çox ani davranışdır.Bu hallarda ən refleksiv və qısamüddətli davranış daha inandırıcı ola bilər.
Tədqiqatlar sübut edib ki,təəcüblənmə reaksiyanın üzərindən keçərkən və sevdiyimiz bir şeyi görərkən göz bəbəklərimiz böyüyür,əks halda kiçilir.
Üzümüzlə yalan söyləyirik, çünki uşaqlıqdan bəri bizə bunu öyrədirlər. Qarşımıza qoyulan yeməyə müsbət reaksiya verməyəndə "üzünü bu hala qoyma", yaxud «Sifətini düzəlt» deyərək bizi sıxışdırırlar. "Əmin uşaqları gələndə ən azından sevinmiş kimi görünə bilərsən" dedikləri üçün zorla da olsa gülümsəməyi öyrənmisiniz. Valideyn və cəmiyyətin bizdən tələb etdiyi sosial ahəngin təmin olunması üçün üzümüzdən istifadə edərək həqiqi hisslərimizi gizlətməyimiz, insanları aldatmağımız vacibdir.
Kiminsə sizə pis xəbər verdiyini düşünün.Yəqin ki,fərqində olmayacaqsınız amma xəbəri eşidən kimi göz qapaqlarınız bir anlığına bağlanacaq.Bu cür bloklama hərəkəti çox qədim tarixə malik olmaqla yanaşı,beynimizlə də sıx əlaqəlidir;hətta doğulmamış körpələr həddən artıq yüksək səs eşidəndə analarının bətnində bu göz bloklama davranışlarından istifadə edirlər.Ən heyrətamizi odur ki,anadan görmə əngəlli doğulan uşaqlar belə bəd xəbər eşitdikdə gözlərini qapayırlar.
Əllərin tərləməsi təkcə həddən artıq isti olanda yox,eyni zamanda gərgin və stress altında olanda da baş verir.Əlləri tərli olan biri ilə kontakta girərkən onun stresli olduğunu zənn edə bilərsiniz (çünki limbik oyanma tərləməyə səbəb olur).Əllərin tərlidirsə,yalan danışırsan məntiqinə inanan adamlar var.Təxminən dünya əhalisinin beş faizi artıqlaması ilə tərləyir və xroniki tərləmə ovucları nəmli hala gətirir ( bu əlamət tibbdə hiperhidroz kimi adlanır).Tərli ovuclar aldatma əlaməti deyil; onlar,sadəcə,stress,bəzi hallarda genetik pozğunluğun göstəricisidir.
Araşdırmalar göstərir ki, yalançılar dürüstlərə nisbətən daha az jestikulyasiyadan,daha az toxunur,qol və qıçlarını daha az hərəkət etdirirlər.
Joe Navarro, Bədən Dili