KEMAN ÇALGISININ GELİŞİM SÜRECİ VE MÜZİK EĞİTİMİNDE KULLANILMA DURUMUNUN İNCELENMESİ Araştırma Makalesi Sıla ARSEL ♦ Murat KARABULUT

Çalgı aletleri bulundukları toplumların özelliklerini ve kültürel miras değerlerini yansıtır. Bu bağlamda Türk kültürünün kültürel mirası olarak at ve ok-yay ikilisi dikkat çeker. Keman çalgısının kökenine inilmek amacıyla yaylı çalgılar araştırıldığında Türk elinin kadim anahtarı; ok ve yay ikilisine ulaşılmaktadır. Yaylı çalgıların Göçebe Türkler vasıtasıyla Orta Asya topraklarından Anadolu’ya geldiği ardından ipek yolu ticareti sırasında gerçekleşmiş olan kültürel paylaşımlar ile Avrupa topraklarına ulaştığı görülmektedir. Keman çalgısının geçmişi olan ıklığ çalgıları incelendiğinde çalgı türlerinin, şekillendikleri coğrafi bölgelere göre; biçim, yapı ve adlandırılma bakımından farklılıklar belirlenmiştir. Bütün bu farklılıklara karşın genelde yaylı çalgıların, özelde makaleye konu olan keman çalgısının ilk atasının Orta Asya’dan doğduğu görülmektedir. Bu çalışmada yaylı çalgılar bünyesinde keman çalgısının oluşma evresine varan süreç hakkında bilgilere ulaşmak amaçlanmıştır. Makalenin birincil amacı keman çalgısının kökeninin Türk eline vardığının kanıtlanmasını oluştururken ikincil amacını ise keman çalgısının müzik eğitimindeki çalım tekniklerinin nasıl olduklarının tespit edilmesini oluşturmuştur. Bu bağlamda kemanın kökenine inildiğinde Müzik Dünyasınca çalgının atalarının Türk eli vasıtasıyla hayat bulduğu dikkat çekmektedir. Makalenin sonucunda Yaylı Çalgıların ilk olarak Orta Asya’daki Türk topluluklarında oluşmaya başladığı belirlenmiştir. Yaylı çalgıların geçmişlerinin başlangıçta telli çalgılar olduğu ve bu telli çalgılara uzun seslerin eklenmesini sağlayan aracın ise Türk geleneğinin mihenk taşı olan ok-yay araçları olduğu görülmektedir. Çalışmada ayrıca literatüre katkı sağlamak amacıyla müzik eğitiminde yer alan keman çalgısında var olan teknikler de incelenmiştir.