Son xəbərlər
Biz dostlarınız və qardaşlarınız olaraq Türkmənistanın beynəlxalq uğurlarına sevinirik “1918-ci ildə Azərbaycan Ordusunun yaradılması haqqında qərar veriləndə, yəqin ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucuları heç təsəvvür edə bilməzdilər ki, bu gün Azərbaycan Ordusu dünyanın ən güclü 50 ordusu sırasında olacaq. 26 İyun – Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri Günü: Güclü Ordudan Böyük Zəfərə Azərbaycan Ordusu – Gücümüzün, Qürurumuzun və Zəfərimizin Rəmzi 26 İyun: Azərbaycan Ordusunun Gücü – Bizim Mənəvi Zirehimiz
Bəzən düşünürsən, nağıllarda uçan xalçalar olmasa, təyyarələr, helikopterlər səmalarda süzərdimi?
Simurq quşunun tükünü yandırmaqla təhlülkədə olduğunu bildirən nağıl qəhrəmanlarımız olmasaydı, bu gün dünyanın o başındakı insana istədiyi məlumatı anındaca ötürən mobil telefonlarımız olardımı?
Xalq öz qəhrəmanı üçün bir atın yeddi gündə getdiyi yolu bir neçə saata gedən Qıratı əfsanələşdirməsəydi, indi sürətli maşınlar, sürət qatarları olardımı? Deməli, dünyanı dəyişdirən böyük kəşflər yaradıcı insanların təxəyyülünün məhsulu olaraq yaranmış və əzmkar, inanaraq öyrənən, kəşf edən, təcrübələr aparmaqdan yorulmayan insanların zəhmətlərinin bəhrəsi olaraq var olmuşdur.
Aldığımız informasıyanı hələ tam mənimsəməmiş köhnəlmə, əhəmiyyətsizləşmə ehtimalı olan XXI əsr təhsil sistemi mütləq yeni prinsiplər, yeni idealara əsaslanmış normativlər əsasında qurulmalıdır. Effektiv və verimli bir təhsil üçün yaradıcı tədris mühiti əsas rol oynayır. Yaradıcı təfəkkürün inkişafına əsaslanan təhsil təhsilalanları təşviq və məcburolma amilindən uzaqda tutur. Bu da stessdən, analogiyadan kənar bir tədris mühiti yaradır ki, bu zaman təhsilalanların yaradıcılıq potensialı dəfələrlə artmış olur. Nəzərə alsaq ki nə Eyşteynin müəllimləri onun dahi fizik, nə də Dostayevskinin müəllimləri onun məşhur yazıçı olacağını deyə bilərdi. Deməli biz müəllimlər də gələcəyin dahilərini tanımaya bilərik. Yaradıcı tapşırıqların sayını artırmaqla müəllimlər təhsilalanların potensial imkanlarını görmək şansını da artırmış olar. Təbii ki, yaradıcı tətbiqetmə zamanı nəzərə alınmalı mühüm məqamlar da var. Buraya şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri, təlim nəticələri, texniki avadanlıqlar, vaxt itkisi, yarana biləcək xaos, təlim məqsədlərinin nəzərə alınması kimi faktorlar daxildir.
Yaradıcılıq potensialı inkişaf etmiş insanlar digərlərindən fərqli olaraq açıq düşüncə tərzinə malik olmaq, tədbirli risk almaq bacarığı, çeviklik, yeni və fərqli baxış bucağı kimi xüsusiyyətlər daha çox inkişaf etmiş olur. Yaradıcı təfəkkürün prinsiplərinə nəzər salsaq, görərik ki, burada ideya tolanılmasını qiymətləndirmədən ayrı tutmaq, fərziyələri sınaqdan keçirmək, ənənəvi düşüncədən uzaqlaşmaq, yeni baxışlar, yeni perpektivlər yaratmaq, neqativ düşüncəni azaltmaq, tədbirli risklər etmək öz əksini tapmışdır. Deməli, müəllim sinifdə elə fəaliyyətlər tətbiq etməlidir ki, bu prinsiplərin inkişafına yönəlsin və yaradıcı təfəkkürlü yeni nəsil formalaşsın. Bunun üçün iş üsullarına nəzər salaq. Beyin həmləsi (əqli hücüm) kreativ ideyaların bir araya gətirilməsi, düşüncələrin səsləndirilməsi və bölüşdürülməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Bu da şagirdlərdə özünə inam hissini formalaşdırmağa, şəxsi fikirlərin ifadə tərzini istiqamətləndirməyə, müstəqil düşüncəni inkişaf etdirməyə kömək edir.
Bundan başqa, simulyasiya və rollu oyunlar, blum kubu, debat, müzakirə, bitməyən hekayə, sadəcə təsəvvür et, əşyaların qeyri-adi istifadəsi, proqnozlaşdırma, “Nə olardı, əgər...”, əşyaların canlandırılması, poetik cığır, tap görüm, sinekdoxa, kiçik yaşlı şagirdlərdə “sağqalma ssenariləri” kimi iş üsulları nümunə ola bilər.
Müxtəlif ədəbiyyatlardan götürülmüş bu iş üsulları, şagirdlərdə yaradıcı təfəkkürün inkişafına yönəlmişdir. Təbii ki, yaradıcı müəllimlər yeni üsullar yaratmaqla da təhsilalanlarda bu bacarığı formalaşdıra bilərlər.
Beləliklə, yeni tədris üsulları ilə yaradıcı təfəkkürü inkişaf etmiş gənc nəsillər gələcəyimizin təminatı olacaq.
Sərvinaz Şükürova,
Quba Rayon Amsar kənd tam orta məktəbin
azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi
Sinifdən Xaric
Simurq quşunun tükünü yandırmaqla təhlülkədə olduğunu bildirən nağıl qəhrəmanlarımız olmasaydı, bu gün dünyanın o başındakı insana istədiyi məlumatı anındaca ötürən mobil telefonlarımız olardımı?
Xalq öz qəhrəmanı üçün bir atın yeddi gündə getdiyi yolu bir neçə saata gedən Qıratı əfsanələşdirməsəydi, indi sürətli maşınlar, sürət qatarları olardımı? Deməli, dünyanı dəyişdirən böyük kəşflər yaradıcı insanların təxəyyülünün məhsulu olaraq yaranmış və əzmkar, inanaraq öyrənən, kəşf edən, təcrübələr aparmaqdan yorulmayan insanların zəhmətlərinin bəhrəsi olaraq var olmuşdur.
Aldığımız informasıyanı hələ tam mənimsəməmiş köhnəlmə, əhəmiyyətsizləşmə ehtimalı olan XXI əsr təhsil sistemi mütləq yeni prinsiplər, yeni idealara əsaslanmış normativlər əsasında qurulmalıdır. Effektiv və verimli bir təhsil üçün yaradıcı tədris mühiti əsas rol oynayır. Yaradıcı təfəkkürün inkişafına əsaslanan təhsil təhsilalanları təşviq və məcburolma amilindən uzaqda tutur. Bu da stessdən, analogiyadan kənar bir tədris mühiti yaradır ki, bu zaman təhsilalanların yaradıcılıq potensialı dəfələrlə artmış olur. Nəzərə alsaq ki nə Eyşteynin müəllimləri onun dahi fizik, nə də Dostayevskinin müəllimləri onun məşhur yazıçı olacağını deyə bilərdi. Deməli biz müəllimlər də gələcəyin dahilərini tanımaya bilərik. Yaradıcı tapşırıqların sayını artırmaqla müəllimlər təhsilalanların potensial imkanlarını görmək şansını da artırmış olar. Təbii ki, yaradıcı tətbiqetmə zamanı nəzərə alınmalı mühüm məqamlar da var. Buraya şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri, təlim nəticələri, texniki avadanlıqlar, vaxt itkisi, yarana biləcək xaos, təlim məqsədlərinin nəzərə alınması kimi faktorlar daxildir.
Yaradıcılıq potensialı inkişaf etmiş insanlar digərlərindən fərqli olaraq açıq düşüncə tərzinə malik olmaq, tədbirli risk almaq bacarığı, çeviklik, yeni və fərqli baxış bucağı kimi xüsusiyyətlər daha çox inkişaf etmiş olur. Yaradıcı təfəkkürün prinsiplərinə nəzər salsaq, görərik ki, burada ideya tolanılmasını qiymətləndirmədən ayrı tutmaq, fərziyələri sınaqdan keçirmək, ənənəvi düşüncədən uzaqlaşmaq, yeni baxışlar, yeni perpektivlər yaratmaq, neqativ düşüncəni azaltmaq, tədbirli risklər etmək öz əksini tapmışdır. Deməli, müəllim sinifdə elə fəaliyyətlər tətbiq etməlidir ki, bu prinsiplərin inkişafına yönəlsin və yaradıcı təfəkkürlü yeni nəsil formalaşsın. Bunun üçün iş üsullarına nəzər salaq. Beyin həmləsi (əqli hücüm) kreativ ideyaların bir araya gətirilməsi, düşüncələrin səsləndirilməsi və bölüşdürülməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Bu da şagirdlərdə özünə inam hissini formalaşdırmağa, şəxsi fikirlərin ifadə tərzini istiqamətləndirməyə, müstəqil düşüncəni inkişaf etdirməyə kömək edir.
Bundan başqa, simulyasiya və rollu oyunlar, blum kubu, debat, müzakirə, bitməyən hekayə, sadəcə təsəvvür et, əşyaların qeyri-adi istifadəsi, proqnozlaşdırma, “Nə olardı, əgər...”, əşyaların canlandırılması, poetik cığır, tap görüm, sinekdoxa, kiçik yaşlı şagirdlərdə “sağqalma ssenariləri” kimi iş üsulları nümunə ola bilər.
Müxtəlif ədəbiyyatlardan götürülmüş bu iş üsulları, şagirdlərdə yaradıcı təfəkkürün inkişafına yönəlmişdir. Təbii ki, yaradıcı müəllimlər yeni üsullar yaratmaqla da təhsilalanlarda bu bacarığı formalaşdıra bilərlər.
Beləliklə, yeni tədris üsulları ilə yaradıcı təfəkkürü inkişaf etmiş gənc nəsillər gələcəyimizin təminatı olacaq.
Sərvinaz Şükürova,
Quba Rayon Amsar kənd tam orta məktəbin
azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi