Planlaşdırmanın növləri

Planlaşdırmanın növləri

Planlaşdırmanın növləri – illik ( perspektiv) ,gündəlik ( cari)

 

Müasir planlaşdırma daha çevikdir

 

İllik planda zəruri olaraq qeydə alınır) – standart, tədris vahidi , mövzu , inteqrasiya, resurs, qiymətləndirmə , saat , tarix ( ardıcıllıq şərtdir)

 

İllik planda nə dəyişiklik etmək olar ? – mövzuları dəyişə və ya artıra bilər, standartlar qrupuna əlavə standartlar seçə bilər ( standartları dəyişə, asanlaşdıra , çətinləşdirə bilməz ) ,  İnteqrasiya üçün əlavə imkanlar müəyyən edə bilər, əlavə resurslar seçə bilər, mövzular üzrə vaxt bölgüsündə dəyişikliklər edə bilər.

 

Mövzular hansı ardıcıllıqla qeyd olunur ?- məntiqi( məzmun )  ,xronoloji, sadədən mürəkkəbə

 

 Gündəlik planda qeyd olunur : Standart ,məqsəd ,mövzu , inteqrasiya , iş forması , iş üsulu , resurslar  və dərsin mərhələləri də qeyd olunur .

 

Dərsin mərhələləri- 7 mərhələsi var,bilirsiniz J

 

İlllik planla gündəlik planın ortaq cəhətləri- standart, mövzu , inteqrasiya . resurs, qiymətləndirmə

 

I mərhələ-MOTİVASİYA-fəaliyyətin mexanizmini işə salan sövqedici qüvvədir

 

"motivləşdirmə" latın sözü olub "sövqetmə", "oyatmaq" mənası verir.

 

Motivasiyanın mərhələləri- 1.problem 2. Yönəldici suallar. 3. Tədqiqat sualı. 4 Fərziyyələr.

 

Tədqiqat sualı mütləq bir dənə olmalıdır ?- Xeyr , belə bir şərt yoxdur, 2 də ola bilər

 

Tədqiqat sualı- YOLGÖSTƏRƏN ULDUZDUR, məqsədə uyğun , dəqiq, lokonik, araşdırma tələb edən olmalıdır

 

Motivasiyanın yaradılması yolları- rəmzi, suallar ( açıq suallar  , açar sözlü suallar və naməlum məsələləri müəyyənləşdirmək üçün verilən suallar) , problemin müxtəlif yollarla həlli

 

Motivasiya zamanı buraxılan səhvlər- qapalı suallardan istifadə, tədqiqat sualı vermədən digər mərhələyə keçmək, problem əvəzinə maraqlı informasiyadan istifadə ,dərsin məqsədinin unudulması

Əzbərləyin : Motivasiyanın nəticəsi olan tədqiqat sualı təlim nəticələrinə xidmət etməlidir. Bu prosesdə dərsin mövzusu yalnız vasitərolunu oynayır. Mövzu vasitə olsa da, müəyyən hallarda motivasiyanın məzmununa təsir edə bilər.

 

Motivasiyanın qiymətləndirilməsi meyarları- yığcamlığı, müəllimin az vaxt və qüvvə sərf etməsi, şagirdlər tərəfindən orta çətinlikdə dərk edilməsi, məqsədəuyğunluğu

 

Motivasiyanın prinsipləri- məqsədyönlülük , problemlilik

 

Malik müəllim necə yazmışdı?

Əlavə prinsiplər: Zorla heç kimi motivə etmək olmaz, hər kəsin bir motivasiyası var və hər kəs məsələyə öz motivindən yanaşır.

 

Qeyd: motivasiya şagirdlərdə optimal psixi gərginlik yaratmalıdır. Yəni psixi gərkinlik pis mənada deyil, şagirdin düşünməsi nəzərdə tutulur. Əs motivasiya şagirddə idrak fəallığı yaratmalıdır

 

II mərhələ .TƏDQİQAT APARILMASI-Fərziyyələri təsdiq və ya təksib edən, tədqiqat sualına cavab verməyə kömək edən faktları tapmaq zərurəti ortaya çıxır.

 

Şagirdin fəal tədqiqat işini təşkil edən vasitədir. Nə ? – İŞ VƏRƏQİ

 

İş vərəqini hazırlayarkən müəllim nəyi nəzərdə tutur? – tapşırığın həcmini ( yaşa görə müəyyən olunur ) , sualların sayını ( çətinlik səviyyəsinə görə müəyyən olunur)  , sualların növünü ( müxtəlif tipli olur ) ,tapşırığın tərtibetmə qaydalarını

 

İş vərəqi necə olur ?- məhdud, formal rəsmi məlumatlar əks olunur , estetik, suallar konkret ifadə olunur , milli dəyərlərə əsaslanan , dövlət proqramına uyğun , suallar aydın olmalıdır, diferensial xarakter daşıyır, dərsin məqsədinə uyğun olmalıdır,şagirdin yaşına uyğun olmalıdır

 

İş vərəqindən istifadənin müsbət təsiri - Rəngarənglik şagirdlərin fəallaşmasına gətirib çıxarır, bununla da təlimin əlavə motivasiyası yaranmış olur;

Tədqiqat prosesində kiçik qrupların fəaliyyətinin dürüst təşkilinə kömək edir;

Müəllimin giriş sözü və təlimat üçün ayırmalı olacağı vaxta qənaət edilir;

Şagirdlər işlərin nəticələrini müxtəlif formalarla təqdim etməyi öyrənirlər.

 

 

Tədqiqatda buraxılan səhvlər -1. Müəllim düşünür ki, fəal təlim yalnız qrup işindən ibarətdir.

2. Müəllim uşaqları qrup şəklində birləşdirir, lakin onun verdiyi çalışma müxtəlif nöqteyi-nəzərlərin yaranmasını nəzərdə tutmur 3. Müəllim tədqiqat və problemin həlli üçün zəruri şəraiti yarada bilmir

 

 

3.MÜBADİLƏ - informasiyanın mübadiləsi aparılır. Suala cavab tapmaq üçün bir-birini fəal dinləyirlər. Yeni biliklərin dairəsi cızılır, hələlik bu biliklər natamam və xaotik xarakter daşıyır. bilikləri qaydaya salmaq, sistemləşdirmək, müəyyən bir nəticəyə gəlmək üçün tədqiqat sualına cavab tapmaq zərurəti yaranır.

 

Mübadilədə müəllim hansı səhvləri edir ?

1. Yalnız təqdimat edənləri diqqət mərkəzində saxlayır, digər dinləyicilər diqqətdən kənarda olur;
2. Təqdimatlara qulaq asır, vaxta qənaət etmək üçün fikir mübadiləsinə imkan yaratmır.
3. Müəllim təqdimat edənləri formal dinləyir, rəsmiyyət xatirinə qulaq asır, ifadələrin aydınlığı üçün düzəlişlər etmir, yəni təqdimat mədəniyyəti formalaşdırmağa çalışmır;
4. Təqdimatlardan sonra müəllim özü onu şərh edir, qiymətləndiri və tapılmış faktlara öz münasibətini bildirir.

 

4.MÜZAKİRƏ-Dərsin ən mürəkkəb mərhələsidir. səfərbərlik.Müəllim fasilitasiya əsasında (yönəldici, köməkçi suallardan istifadə etməklə) əldə edilmiş faktların məqsədyönlü müzakirəsinə və onların təşkilinə kömək edir. faktlar arasında əlaqələrin aşkara çıxarılması, "körpülərin" quraşdınlması ,sistemləşdirilmə,müəllim əsas tezisləri üzə çıxarır, tədqiqat sualına cavabın cizgiləri aydın seçilməyə başlayır. Məlumat sxem, qrafik, cədvəl, təsnifat formasında təşkil oluna bilər, müqayisə, analiz . Şagirdlər bütün faktları müqayisə edirlər, oxşarlıqları və fərqli məqamları tapırlar

 

 

Müzakirədəki səhvlər-

1. Müəllim öz şəxsi fikirlərini zorla qəbul etdirir,
2. Yönəldici suallardan istifadə edir (hazır cavaba yönəldən, düşünməyə və təhlil etməyə imkan verməyən suallar) və nəticədə şagirdlərin özlərinin həll yolunu tapmasına imkan vermir.
3. Uşaqların irəli sürdükləri ideyalar müzakirə zamanı müəllim tərəfindən fərqləndirilmir və qeyd edilmir.

 

5. ÜMUMİLƏŞDİRMƏ VƏ NƏTİCƏ- yeni bilginin kəşfi yolunda son addım atılır, ümumiləşdirmə aparılır. Nəticə tədqiqat sualı və irəli sürülmüş fərziyyələrlə tutuşdurulur .Dərsin kulminasiyası odur ki, şagirdlər bənzərsiz sevinc hissi keçirir.

 

Ümumiləşdirmədə buraxılan səhvlər

1. Müəllim problem qoyur və özü də onu həll edir və ya şagirdlərin əvəzinə özü nəticə çıxarır;
2. Müəllim şagirdlərin dərsin axırında çıxardıqları nəticələri və etdikləri ümumiləşdirmələrlə ilkin fərziyyələr və tədqiqat sualı arasında əlaqə yaratmağa çalışmır.

 

6.YARADICI TƏTBİQ- 1 akademik dərs saatı ilə yekunlaşmaya bilər, biliklərin mənimsənilməsinin meyarı, bilik möhkəmlənir və praktiki əhəmiyyəti üzə çıxır. Bu mərhələdə bilgi həmişəlik onların şüurunda həkk olunur.

 

  Ev tapşırığı- dərsdə alınmış bilik, bacarıq və vərdişlərin möhkəmləndirilməsi məqsədini güdən ev tapşırıqlarıdır. (müxtəlif yaradıcı işlər, referatlar, layihələr, tədqiqatlar, modelləşdirmə və s.)

 

7. QİYMƏTLƏNDİRMƏ VƏ REFLEKSİYA xidmət edir- şairdin uğur qazanılmasına nələrin mane olduğunu və nələrin kömək etdiyini müəyyənləşdirmək. Qiymətləndirmə- istənilən prosesin təkmilləşməsi.Refleksiya- dərk, təhlil, inikas. Refleksiyanı həyata keçirmək üçün lazımdır? təlim hərəkətlərinin alqoritmini (addımları) izləməyə kömək edə biləcək bir neçə sual vermək .

qiymətləndirmə ilk növbədə şagird üçün özünüqiymətləndirmə, özünüinkişaf  və özünənəzarət vasitəsi rolunu oynamalıdır.Refleksiyanı və qiymətləndirməni  həyata  keçirərkən müstəqil öyrənmə prosesinin nəzərdən keçirilməsi və bunun nəticəsində öyrənmə fəaliyyətlərinin təkmilləşdirilməsi məqsədəuyğun olar.

 

Motivasianın nəticəsi- fərziyyə və tədqiqat sualı

 

Tədqiqat aparılmasının nəticəsi- tədqiqat və yeni faktlar

 

Mübadilənin nəticəsi- müzakirə üçün yeni informasiya

 

Müzakirənin nəticəsi- sistemləşdirilmiş informasiya

 

Ümumiləşdirmənin nəticəsi- Yeni bilgilər, ümumiləşdirmə

 

Yaradıcı tətbiqetmənin nəticəsi- Təcrübə və biliklərin tətbiqi yollarının dərk edilməsi

 

Qiymətləndirmə və refleksiyanın nəticəsi - Özünüqiymətləndirmə vərdişləri, təlim fəaliyyəti qaydalarının mənimsənilməsi, müstəqil təlim vərdişləri