Azərbaycanın ilk feodal dövlətlərindən əsas qeydlər

👉 Azərbaycanın ilk feodal dövlətlərindən əsas qeydlər👈
🔅 Azərbaycanda IX-XI əsrlər feodal dağınıqlığı dövrü kimi səciyyələndirilir(XVIII əsrin II yarısı-XIX əsrin I yarısı ilə oxşar)
🔆Onların dövlət dini islam dini olmuşdur
🔅İlk yaranmış dövlətlər, hakimlik və əmirliklər Ərəb xilafəti zəiflədiyi dövrdə müstəqillik qazandılar. Onlara aiddir ➜
1⃣Şirvanşahlar (861-1538)
2⃣Sacilər (898-941)
3⃣Salarilər (941-981)
4⃣Rəvvadilər (981-1065)
5⃣Şəddadilər (971-1088)

1⃣Dərbənd əmirliyi
2⃣Şəki hakimliyi
3⃣Bərdə əmirliyi
4⃣Tiflis əmirliyi

🕐Şirvanşahlar dövləti :
❇️Şimaldan basqınların qarşısını almaq asanlaşdı
❇️Şamaxı, Bakı, Şabran, Dərbənd əsas ticarət mərkəzlərinə çevrildi
➡️861-ci ildə yarandı
➡️Banisi Heysam İbn Xalid idi, o ☞
✔️Məzyədi sülaləsindən idi(ərəb mənşəli)
✔️Şirvanı müstəqil elan etdi
✔️Xilafət ilə əlaqələri kəsdi
✔️Şirvanşah titulunu qəbul etdi
✔️İlk paytaxt Şirvan şəhəri oldu
✔️Paytaxtda məhsul üçün anbarlar tikdirdi.
✅Əbu Tahir dövründə:
✔️Dövlətin ərazisi genişləndi
✔️918-ci ildə paytaxtı Şamaxı şəhərinə köçürdü
✔️X əsrin 80-ci illərində Şirvanşahlara birləşdirildi → Qəbələ, Bərdə, Şabran, Tabasaran, Sananiyyə, Dərbənd hakimliyi
✔️Dərbənd səddini təmir elədi

✅Məzyədilərdə idarəetmə sistemi 👇
⏭Şah---- Mütləq hakim. İdarəetmə irsən keçir, Atadan oğula, oğul olmasa, qardaşa.
⏭Şahzadə---- Əyalət idarəetməsi onun əlində idi.
⏭Vəzir----- İnzibati və maliyyə işlərinə baxırdı
⏭Hacib----- Saray işləri onun əlində idi.
⏭Qoşun----- Əsas qoşun xüsusi qvardiya idi. Həm iri feodallar, həm də vilayət hakimlərinin qoşunu var idi. Əsas növü süvarilər idi.

🛅Əmirliklər:
✅Bərdə----
✔️Məzyədi sülaləsi tərəfindən yarandı(Yezid İbn Məzyəd-Şirvanın I rəsmi hakim, canişini)
✔️Mərkəzi Bərdə şəhəri idi.
✔️Məhəmməd İbn Yezid mərkəzi Gəncə şəhərinə köçürdü
✅Dərbənd----
✔️Mərkəzi Dərbənd şəhəri Bab ül-Əbvab adlanırdı (Qapılar-qapısı)
✔️Türklərin qiyamı 869
🟣Haşim əs-Sualmi bundan istifadə edərək dövləti müstəqil elan etdi(Haşimilər sülaləsi)
✔️988-ci ildə Şirvanşahlardan asılı vəziyyətə düşdü
✔️1075-ci ildə I Fəribürz tərəfindən süquta uğradı
✅Tiflis----
✔️VIII əsrin 30-cu illərində yarandı
✔️VIII əsrin 80-ci illərində ərəb xilafəti təsirindən azad oldu(Cəfərilər)
✔️VIII əsrin 60-cı illərində ərəb xilafətinin tərkibindən çıxdı
✔️Şüeybi, Şeybani, Cəfəri sülalələri ardıcıllıqla idarə etmişdir
✔️Cəfərilər öz adına pul zərb etdirdilər
✔️Didqori döyüşü 1121
✔️Əmirlik didqoridən bir il sonra(1122) ləğv edildi
✅Şəki hakimliyi-----
✔️IX əsrin 60-cı illərində yarandı
✔️ İslam-Xristianlıq arasında mübarizə meydanına çevrildi